Skąd się biorą oszczędności

Oszczędności biorą się z ograniczania bieżących wydatków. Jest wiele czynników wpływających na poziom oszczędności w danym kraju, wiele z nich jest nieintuicyjnych. Na przykład taki, że największe oszczędności w relacji do PKB są w rozwijających się krajach Azji Wschodniej, gdzie nie funkcjonują powszechne systemy emerytalne lub też ich zakres jest bardzo ograniczony a społeczeństwa są relatywnie młode. Mieszkańcy tych krajów muszą sami dbać o własną przyszłość odkładając środki na emeryturę. Systemy pomocy społecznej mają nieporównywalnie mniejszy zakres niż w Europie i tym samym obywatele w większości krajów azjatyckich nie mogą liczyć na to, że w przypadku braku środków na starość w ten czy w inny sposób zajmie się nimi państwo. Zasada ta działa też w drugą stronę – im więcej zapewnień ze strony państwa, że zadba o naszą przyszłość tym mniejsza skłonność do zapobiegliwości. Oczywiście pod warunkiem, że obietnice państwowe dla obywateli są wiarygodne.

W Polsce po 45 latach komunizmu mieliśmy problem z oszczędzaniem. W okresie PRL-u większość oszczędności pochłonęła inflacja. Ucieczka do dolara okazała się również niezbyt dobrą inwestycją, bowiem udana transformacja umocniła znacznie złotego wobec dolara, tym samym zmniejszając wartość złotową oszczędności zgromadzonych w walutach obcych. Dodatkowym czynnikiem zniechęcającym do oszczędzania było przekonanie, że to państwo jest od zapewniania obywatelom przyszłej emerytury. Przez ostatnie 20 lat udało się zmienić nastawienie Polaków, że to od nich zależy jak będą żyli na emeryturze. Ważne jest aby w ramach całej tej debaty w sprawie obniżenia składki do OFE wśród obywateli nie powstało wrażenie, że teraz znów to głównie państwo zabezpieczy im dochód po zakończeniu aktywności zawodowej.

Pytanie jak można zwiększyć oszczędności w kraju takim jak Polska? Czy proponowane ulgi podatkowe na dobrowolne oszczędności mogą zwiększyć poziom ogólnych oszczędności w kraju? Doświadczenia innych krajów pokazują, że ulgi podatkowe nie tworzą nowych oszczędności tylko przenoszą je z jednej formy w drugą. Główną zaletą oszczędności emerytalnych jest to, że mają one długotrwały charakter – tak więc dzięki ulgom podatkowym zmienia się struktura oszczędności ogółem. Każde państwo ma prawo podjąć decyzję dotyczącą tego, jakiego typu działania czy też aktywności promować za pomocą ulg podatkowych. Jednak form wsparcia poprzez ulgi podatkowe nie może być zbyt wiele, gdyż ulgi przestają mieć charakter polityki gospodarczej a stają się wyłącznie formą obniżania ogólnego poziomu opodatkowania. Osobiście nie mam nic przeciwko wspieraniu za pomocą ulg dodatkowych oszczędności emerytalnych pod warunkiem jednak, że inne ulgi powinny być równocześnie zlikwidowane. Chyba najbardziej nieskuteczną ulgą (z punktu widzenia celu) jest ulga na dzieci, z której korzystają zarówno bogaci jak i biedni. Co więcej ulga ta nie spełnia podstawowego celu w jakim została ona wprowadzona, a mianowicie wspierania przez państwo zastępowalności pokoleń.

3 Komentarze

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.